امام عليه السّلام به گلهء گوسفندانى - كه چهل عدد بودند - اشاره فرموده ، و مىفرمايد : اگر به اندازه اين گوسفندان ياور داشتم ، هر آينه به حكم وظيفه ، قيام مىكردم و در بدست گرفتن زعامت امّت مىكوشيدم . 5 - جايگاه عقل در انديشهء سياسى اسلام عقل در انديشهء سياسى اسلام ، جايگاه بلندى دارد و اصولا عقل و خرد و انديشه در تنظيم حيات اجتماعى اسلامى ، نقش اساسى را ايفا مىكند . عقل در اينجا به معناى شيوهء . . عقلائى است كه مورد پسند شرع قرار گيرد . شرع ، در تنظيم حيات اجتماعى ، يك سرى اصول و قواعد كلى - كه پايه‌هاى ضمانت عدل اجتماعى است - ارائه مىدهد . ولى نحوهء تنظيم آن را به عرف عقلا واگذار مىكند ، تا آنچه متعارف عقلاى جهان است و مورد پسند آنان قرار گرفته ، و با مبانى شرع منافات نداشته باشد ، به كار گيرند . « فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ » « 1 » . نويد ده بندگان صالح ما را ، كه پيوسته به دنبال شيوه‌هاى نيك بوده ، و بهترين را بر مىگزينند . لذا پىجور شدن تا شيوه‌هاى خردپسند را به دست آوردن ، و بهترين آنها را - كه با مبانى عقيدتى و مقوّمات ملّى منافات نداشته باشد - برگزيدن ، اين انتخاب است نه تقليد ، و اين شيوهء پسنديدهء شايستگان است . گسترش و پيشرفت جوامع بشرى ، همگام با رشد و تكامل عقل انسانها است . و اسلام نه تنها جلوى پيشرفت و رشد عقل را نگرفته ، بلكه در تكامل و فزونى آن كوشيده است . و اساسا عقل را مايهء تكامل و رشد انسانى مىداند . ولى همواره او را از رهنمودهاى شرع بىنياز نمىداند . زيرا انسان در هر حال اسير خواسته‌هايى است كه احيانا او را از مرتبهء عالى انسانيت سقوط مىدهد . و اين شرع است كه به كمك عقل شتافته ، او را از سقوط نگاه مىدارد . ازاين‌رو ، طرح شعار استقلال عقل ، و بىنيازى او از رهنمود شرع ، شعار گمراه كننده است .

--> ( 1 ) . سورهء زمر 39 : 17 .